Zonder fixers geen nieuws
uit China

Meesterstuk18 juli 2012 8:47 |Werkstukken, essays en scripties: er wordt wat afgeschreven tijdens een studie. Helaas belanden die stukken maar al te vaak in een bureaula. Zonde, Folia Web ondervraagt studenten daarom een zomer lang over hun meesterstuk. Deel 3: fixers.

Ze doen een groot deel van het werk, maar niemand die ze ooit ziet: de assistenten van correspondenten in China. UvA-student Julie Blussé (25) trok voor haar master journalistiek & media door het land en interviewde de zogeheten fixers. Zonder fixers geen nieuws uit China, concludeert ze in haar masterscriptie.

Hoe ben je op het onderwerp gekomen?
‘Tijdens mijn bachelorstudie heb ik Chinees gestudeerd, dus ik volg het nieuws over China al een aantal jaren met grote belangstelling. Toen Liu Xiaobo in 2010 de Nobelprijs voor de Vrede won, zag ik op televisie een China-correspondent die uitgebreid kon vertellen over Liu’s strijd voor mensenrechten in China, maar zijn naam niet kon uitspreken. Later kwam ik erachter dat vrijwel elke buitenlandcorrespondent nauw samenwerkt met een zogenaamde fixer, een Chinees die als een soort journalistieke vliegende keep fungeert.’

Zonder fixers geen nieuws uit China, concludeer je. Een groot deel van het werk doen ze toch al; waarom gaan ze zelf niet aan de slag als correspondent?
‘De meeste fixers zijn op journalistiek vlak niet sterk genoeg om alleen aan de slag te gaan. Het is bijvoorbeeld voor een Amerikaanse journalist al vreselijk moeilijk om een baan te bemachtigen bij een nationale krant, laat staan dat een Chinees voor wie Engels een tweede taal is goed genoeg kan schrijven om zelfstandig als correspondent te werken. Maar zelfs voor de paar Chinezen die hier wel toe in staat zijn, is het bij Chinese wet verboden om voor buitenlandse media als journalist te werken.’

Je schrijft dat het journalistieke werk in China niet altijd zonder gevaar is. Wat is het gevaar voor een fixer precies?
‘Voor de meeste fixers is het werk niet heel gevaarlijk, al worden velen van tijd tot tijd worden ze een paar uur vastgehouden, uitgescholden of geduwd door knokploegen of agenten in burger. Erger fysiek geweld is vrij zeldzaam. Maar fixers leven ook onder een voortdurende dreiging die correspondenten niet kennen. Zo worden velen worden regelmatig uitgenodigd om “een kopje thee te drinken” met veiligheidsagenten, die hen eraan herinneren dat ze in de gaten worden gehouden.’

Wat kunnen we, of moeten we, met je bevindingen?
‘Zolang het werk van fixers niet erkend wordt als waardevol en journalistiek werk – zowel binnen de media zelf als bij een groter publiek – zal er ook weinig protest zijn tegen de manier waarop de Chinese overheid het werk van fixers belemmert. Dat is kwalijk, want de beperkingen op fixers vormen beperkingen op verslaggeving uit China als geheel. Buitenlandse journalisten in China hebben sinds een aantal jaar wettelijk gezien veel meer vrijheid om zonder toestemming vooraf te reizen en te interviewen. Als ook fixers dat recht zouden verkrijgen, zou dat tot betere verslaggeving uit China leiden.’

Lees hier de volledige scriptie van Julie Blussé.