‘Vaderlandsliefde van de Nederlandse militair’

Meesterstuk8 augustus 2012 14:50 |Werkstukken, essays en scripties: er wordt wat afgeschreven tijdens een studie. Helaas belanden die stukken maar al te vaak in een bureaula. Zonde. Folia Web ondervraagt studenten daarom een zomer lang over hun meesterstuk. Deel 6: geweldservaring van de Nederlandse militair

Het militarisme is geen voor de hand liggend onderwerp voor de Nederlandse antropoloog en als het wel aan bod komt heeft het vaak een negatieve connotatie. Toen antropoloog Tine Molendijk een militair als vriend kreeg merkte ze dat er onder haar docenten en medestudenten een groot taboe rond het onderwerp hing. Om dit taboe te doorbreken is ze zich gaan verdiepen in de geweldsbeleving van militairen in Nederland en schreef hier haar masterscriptie over. Ze hoopt nu op het onderwerp te promoveren.

Welk taboe hangt er om militarisme?
‘Zelfs toen ik aan mijn onderzoek was begonnen merkte ik dat er nog antropologen waren die dachten dat ik zou betogen dat alle militairen moordenaars zijn. De antropologische methode van eerst begrijpen en dan pas oordelen wordt dus niet altijd even consequent doorgevoerd. Veel mensen zijn ook bang dat mijn onderzoeksmateriaal verkeerd gebruikt zal worden. Het is al eens eerder gebeurd dat een antropologisch boek gebruikt werd door het Amerikaanse leger om leden van de Taliban zo effectief mogelijk te martelen. Daarom vind ik dat je als antropoloog tussen de militairen moet zitten om direct te zien wat er met je onderzoek gebeurt. Je kunt ook veel begrip voor andere culturen genereren.’

Hoe ervaren Nederlandse militairen geweld?
‘Ik heb vooral gekeken naar geweldbeleving wanneer militairen uitgezonden worden. Om te begrijpen hoe Nederlandse militairen dat ervaren heb ik mijn onderzoek gericht op vaderlandsliefde en broederschap. Ik heb gekeken hoe vaderlandsliefde en broederschap het beeld over de Taliban en de Afghaanse burger vormen en hoe geweldpleging op deze mensen ervaren wordt. Ik ben er achter gekomen dat vaderlandsliefde onder Nederlandse militairen helemaal niet aanwezig is. Dit is naar mijn mening ook goed want als je niet vecht voor een superieur vaderland vecht je ook niet tegen een inferieure cultuur.’

Wat gebeurt er nu met jouw onderzoek?
‘Ik heb het mogen publiceren in militaire vakbladen om tips te geven over de cultuurtrainingen die gegeven worden. Eigenlijk willen ze in het leger meer met culturele antropologen werken om aan de militairen uit te leggen hoe cultuurverschillen tussen Nederland en het land van uitzending door de militairen geïnterpreteerd kunnen worden. Ik zou het leuk vinden om daar in de toekomst een rol in te spelen en ik wil ook promoveren op dit onderzoek. Volgend jaar word ik echter eerst junior docent op de Universiteit van Amsterdam en ga ik werken aan een onderzoek over de manier waarop DNA in de Nederlandse rechtbank gebruikt wordt.’