Hoe weet je of je een goed boek leest?

wetenschap25 januari 2012 8:00 |Sommige boeken lees je weliswaar graag, maar zet je toch liever op een zo onopvallend mogelijk plekje in je boekenkast. Maar waarom noemen sommige mensen een boek eigenlijk ‘literair’, en anderen niet? En wat maakt dat een boek door een groot publiek goed of juist slecht wordt bevonden?

Op die vragen gaan wetenschappers in het onderzoekstraject The Riddle of Literary Quality een antwoord proberen te geven. Dat meldt het KNAW. Literatuurwetenschappers zijn het er over eens dat de kwaliteit van literatuur wordt bepaald in de communicatie tussen lezers en tussen critici. Er is echter nog maar nauwelijks onderzoek gedaan naar de criteria die daarbij een rol kunnen spelen.

In verschillende enquêtes kunnen lezers aangeven hoe goed en hoe literair zij een aantal hedendaagse romans vinden. Op basis van de scores worden dan die romans onderzocht waarover de meeste lezers het eens zijn dat ze literair/goed, literair/slecht, niet-literair/goed en niet-literair/slecht zijn.

Met geavanceerde software wordt vervolgens gekeken welke formele eigenschappen die vier typen romans hebben: hoe gevarieerd is de woordenschat, wat is het aandeel van verschillende woordsoorten zoals bijvoeglijke naamwoorden of bijwoorden, hoe lang zijn de zinnen gemiddeld, maar ook: hoe ingewikkeld is de syntactische structuur van de zinnen, en hoe complex is de verhaallijn.

Vervolgens worden de gevonden kenmerken onderzocht in de romans waarover de meningen niet zo eensluidend waren en zal zichtbaar worden op welk van de vier groepen elk van deze romans het meeste lijkt. Zo zullen mogelijke criteria voor waardering van romans zichtbaar worden.