In zijn column in de Guardian van 16 april werpt Additya Chakrabortty de pertinente vraag op waarom sociologen, politicologen, geografen en antropologen zich niet met wat meer agressie op de steken hebben gestort die economen – zie de crisis – hebben laten vallen. Als economie ons in de steek heeft gelaten, waar zijn dan de nieuwe, frisse perspectieven, duidingen, diagnoses en oplossingen?
Decennia lang gekoeioneerd door het imperialisme van Gary Becker en de zijnen – die meenden dat ieder menselijke gedrag gereduceerd kon worden tot de kosten-batenanalyse van die stakker die de pagina’s van de economische handboeken bevolkt: de homo economicus – zou de crisis het moment bij uitstek zijn voor een lekker potje ‘reverse imperialism’. Per slot van rekening heeft de crisis geleerd dat paniek, kuddegedrag, zotteklap en opvliegers bepalender zijn voor het menselijk gedrag dan nuchtere rationaliteit.
Niets daarvan. Op wat verdwaalde zotten na zijn de meeste sociale wetenschappers hun gewone, irrelevante gang gegaan. Veel identiteitsonderzoek, veel gebazel over sociaal kapitaal, de creatieve klasse, veel kiezersonderzoek en vooral veel, heel veel, ontstellend veel, onthutsend veel beleidsonderzoek. Bladerend door gerenommeerde Britse sociologie tijdschriften constateert Chakrabortty teleurgesteld dat het over van alles gaat behalve over de grootste financiële crisis sinds 1929. ‘Scroll through the press-released research, and you will not come across anything that deals with the banking crash. Instead in April 2010, amid the biggest sociological event in decades, the BSA put out a notice titled: older bodybuilders can change young people’s view of the over-60s, research says.’
In Nederland is het geen zier beter. Ook hier draait het sociaalwetenschappelijk circus door alsof er sinds 2008 niets is veranderd; ‘partying like it’s 1999’. Kijk maar naar de laatste lichting prijswinnaars van NWO. En ook hier zijn het van de weeromstuit nog steeds de economen die hun eigen ramp becommentariëren alsof ze door een meteoriet is veroorzaakt. Ik ben zo ongeveer de enige niet-econoom die tot het heilige der heilige van de publieke media heeft weten door te dringen om daar – godbetert – te worden aangekondigd als … econoom.
De verlegenheid van de sociale wetenschappen in het aangezicht van de grootste crisis sinds 1929 is een alarmerend brevet van onvermogen; als je hier niets over te zeggen hebt ben je als sociale wetenschapper geen knip voor je neus waard. Dit is potdomme waar de sociale wetenschappen voor zijn opgericht: voor het doen van systematisch onderzoek naar de causale oorzaken van grote maatschappelijke crises en veranderingen. Jongens, dit is ‘the big one’, de crisis waar je je hele carrière naar hebt uitgezien, die je loopbaan betekenis en gravitas moet geven, en wat doe je? Je loopt er met een grote boog om heen, als was het weer zo’n gore rotrochel van de geschiedenis, net als de val van de muur en 9/11.
Omdat ik er geen moer van geloof dat mijn collega’s afgestompte ambtenaren zijn, moet hun verlegenheid andere, institutionele oorzaken hebben. Publicatiecultuur, subsidie-eisen, de inrichting van het wetenschappelijk onderwijs – het beloont veiligheid en conservatisme en straft vernieuwing en verandering. Ik heb het aan den lijve ervaren. Een eenmalige cursus over de oorzaken van de crisis past niet in het reguliere onderwijs en kon alleen bij het IIS onderdak krijgen. Mijn afdelingsvoorzitter liet weten er niet content mee te zijn; eenmalige cursussen zijn inefficiënt. Onderzoek hetzelfde laken een pak; pas vier jaar na de crisis zijn Engelstalige tijdschriften gaan inzien dat de crisis een eigenstandig onderwerp is dat ook academisch relevant zou kunnen zijn. En dat terwijl de maatschappelijke vraag naar duiding, diagnose en oplossingen schreeuwend groot is.
Het onvermogen van universiteiten om adequaat op deze kennisvraag te reageren is dodelijk. De maatschappelijke functie van universiteiten is nu eenmaal dat van een repositorium van gecorroboreerde, systematisch geordende kennis dat door de beheerders ervan – academici – wordt gebruikt voor het analyseren en beantwoorden van actuele maatschappelijke vraagstukken. En als je jezelf dan verliest in academische masturbatie – wat toch het merendeel van de academische productie is – loop je levensgroot het gevaar om dat kostbare en zuurverdiende mandaat naar de verdommenis te helpen. En dan kan je er nog zoveel Ad Prinsen tegen aan gooien om de valorisatie van je onderzoek te meten, zoals het AISSR doet, maar dat is dan toch echt voor de kat z’n…
Het maatschappelijk nut van onderzoek zit ‘m niet in amateuristische zoektochten op internet naar welke kut van een Kamerlid welke natte scheet van een wetenschapper heeft geciteerd, maar in het stellen van de juiste vragen over de grote kwesties van vandaag. Als je daar niets over te melden hebt, heb je aan een universiteit niets te zoeken.
reacties15
Column naar mijn hart. Je weet feilloos te ontleden waarom een échte socioloog niets (meer) te zoeken heeft op een universiteit. Ik schreef dat midden jaren negentig in mijn afstudeerscriptie en sindsdien is de situatie er alleen maar erger op geworden.
Nu rijst de vraag WAT HEEFT DE SCHRIJVER HIMSELF aan inzicht en doorzicht te melden?
Inhakken op een ander en op instituten heeft weinig zin.
Dank voor deze hartekreet! Het is m.i. inderdaad verbazingwekkend lang stil op dit front, terwijl het zo langzamerhand duidelijk mag zijn dat economische modellen as we know them, niet langer adequaat functioneren en voordeel kunnen hebben van/behoefte hebben aan meer inzichten vanuit de sociale wetenschappen. Wat valt er te leren van al langer bestaande (micro) initatieven als spullen delen, Occupy, kledingruilparties, het verwerken van WIJ-gedrag ipv IK-gerichtgedrag in het met elkaar omgaan zowel sociaal als ook op de bedrijfsvloer, het definiëren van winst als iets anders dan alleen een hoeveelheid geld, etc. etc.
Herhaalt Henk Veenstra: Wat heeft de schrijver himself aan inzicht en doorzicht te melden?
Te makkelijk dit natuurlijk.
Leuke column, even een paar opmerkingetjes:
1) Evenals de economie ook maar een mening is (is gebaseerd op vertrouwen=mening) is de crisis dat ook. Met zijn allen gaan roeptoeteren dat dit dus belangrijk is helpt de zaak natuurlijk geen steek verder.
2) sociale wetenschappers hoeven niet perse gericht te zijn op economie – liever niet zelfs, het sociale is veel breder dan dat en voor het economische hebben we al zo veel economen die er niks van bakken, die sociologen en politicologen maken het er heus niet beter op met hun economybabble 2.0….
3)mooi werk dat je de woorden kut en scheet in een zin weet te frotten – nu nog al die woorden ertussenuit, en je bent aanbeland op niveau’tje johan derksen
Inderdaad een belangrijke vraag wat de schrijver zelf nu heeft bijgedragen. Maar laten we ons hieraan niet vastklampen, dit is immers een minder relevante issue dan het beeld als geheel dat de auteur opwerpt. Hij is maar één van velen. Dit fenomeen speelt bij veel sociale wetenschappen. Daarom zou het afleiden om ons enkel op de auteur te richten. Het feit dat iemand zelf “fout” is wil nog niet zeggen dat zijn kritiek onterecht is.
Lees mijn coauthored After the great complacence: Financial Crisis and the Politics of Reform (OUP: 2011). Zie ook mijn columns in De Groene. Een beetje lui om niet ff op google te kijken of je wat van auteur over crisis kan vinden…
“Be carefull where you aim, because when you aim, you just might hit”
De waarheid is te gruwelijk en onvoorstelbaar dat we er met z’n allen liever “omheen lopen” en het paradigma in stand houden.
Politieke correctheid tot in eeuwigheid,,,,,,amen
Touché
Kiki en Henk Veenstra: leer eens argumenteren in plaats van ad hominem te reageren. De columnist constateert – terecht – dat er een enorm onvermogen is bij de sociale wetenschappen om relevante zaken als de economische crisis te onderzoeken en daarop relevante inzichten te ontwikkelen. Hij geeft daar ook een aantal geldende redenen voor. Weten jullie het beter?
Klagen over een adhominem door middel van een ad ignorantiam.
Uitstekend (!)
Prachtige laatste alinea, Ewald, van een stuk dat de kern van de status van wetenschappers raakt.
En de conclusie moet zijn, dat veel wetenschappers een baan gekregen hebben die veiligheid en een goed inkomen geeft aan de rand en in de obscuriteit van hun vakgebied. Eventueel met de air van (autoriteit van) vakbekwaamheid, hier en daar geholpen met een beetje malversatie zoals dat van Diederik Stapel, met de arrogantie als bewaker aan de grens, zoals van Roos Vonk.
De wetenschappelijke wereld telt heel weinig genieen, en heel veel dikdoeners. Die als de dood zijn dat ze als nitwits, als onbenullen, worden ontmaskerd. Arrogantie helpt, want brutalen hebben de halve wereld.
Valt niet mee, overleven.
Mooie column! Maar economie is een sociale wetenschap. Het probleem is dus niet dat niet-economen niet over de crisis schrijven, maar dat economen een te smalle opvatting over hun aanpak hebben. Als economisch onderzoek minder door eenvoudige modellen en meer door belangrijke vragen wordt gedreven, is er hoop. Ik zet mijn geld op de Nederlandse (economisch) historici, want daar kunnen de mensen gevonden worden die economie nog als sociale wetenschap zien. Dit zijn namelijk de enige academische economen niet de economische faculteiten bevolken. Dus laten we de bankencrisis geschiedenis noemen en historici aan het werk zetten.
Steve Keen (econoom) in 2001:
I am not wishing an economic crisis upon the modern world – instead, I think one has been well and truly put in train by the cumulative processes described [in this book]. … If that crisis eventuates – one which neoclassical economic theory argues is not possible – then economics will once again come under close and critical scrutiny.
Michael Hudson (econoom) in 2006:
Most everyone involved in the real estate bubble thus far has made at least a few dollars. But that is about to change. The bubble will burst, and when it does, the people who thought they would be living the easy life of a landlord will soon find that what they really signed up for was the hard servitude of debt serfdom.
Nout Wellink verdiende als chef van DNB 400.000 euro en declareerde er 260.000 bij (RTLZ).
Wellink in 2011:
De Nederlandsche Bank, maar ook de Nederlandse overheid heeft de systeemcrisis niet gezien. Niemand wereldwijd, behalve wat onheilsprofeten, heeft het gezien.
@ Henk Veenstra & Kiki en cs. Een columnist dient uit te dagen en de grenzen op te rekken en niet een panklare oplossing aan te dragen. Het ontmaskeren van een misstand kan immers als gevolg hebben dat er een brede discussie ontstaat waaruit oplossing(en) kunnen ontkiemen. Volgens mij is dit de boodschap van deze column.
Wat Ewald hier voor de sociale wetenschappen schets geld voor de wetenschap in het algemeen. Wetenschap wordt gedreven door politieke en economische belangen en is al lang niet objectief meer. De universiteiten zijn hierdoor vaak instituten van elkaar na praters geworden. Er is behoefte aan onafhankelijke kennis. Daarom is een democratisering van de wetenschap een belangrijke voorwaarde. Immers wetenschappelijk onderzoek dient een afspiegeling te zijn van de vragen welke onze samenleving beantwoord wil hebben. En dit zijn niet altijd antwoorden waarmee geld te verdienen is volgens de traditionele economische opvattingen. De status van wetenschap is in gevaar!
Reageer zelf. (Maar houd je aan de huisregels)