Rein Leentfaar, gepensioneerd wiskundeleraar en oud-CDA-wethouder van de Zeeuwse gemeenten Oostburg en Sluis, is er al klaar voor: het UvA-HvA dictee van volgend jaar. ‘Ik zou het jammer vinden als ik volgend jaar niet als ‘gast’ mee zou mogen doen. Het zou voor de organisatie een extra externe kwaliteitstoets zijn.’ Leentfaar is met recht een ‘dicteecrasher’ of ‘dicteeprominent’, want er zijn weinig dictees in Nederland en ver daarbuiten waar hij niet aan mee doet. Maar omdat hij niet verbonden is aan UvA of HvA en ook niet tot prominente Amsterdammers als Job Cohen en Mieke van der Weij behoort, had hij eigenlijk niet mee mogen doen, maar door een organisatiefout glipte hij door de mazen van het net.

Leentfaar was lange tijd wiskundeleraar op een middelbare school in Rotterdam, later gaf hij les aan de Koninklijke Militaire Academie. Maar toen riep het CDA en werd hij wethouder in de Zeeuws-Vlaamse gemeenten Oostburg en later Sluis. En in die laatste plaats staat een borstbeeld van de negentiende-eeuwse woordenboekenmaker Johan Hendrik van Dale. Op het moment dat Leentfaar ‘op een onaardige manier’ van de CDA-lijst werd gegooid viel het kwartje. ‘Ik had tijd gekregen en was als HBS-scholier heel goed in dictees maken. Ik haalde vaak een tien.’ En dan ook nog geregeld langs het borstbeeld van Van Dale komen, zo werd een passie geboren.

Dicteespecialist
Het begon eigenlijk al tijdens zijn wethouderschap toen hij in Sluis ‘ambtshalve’ meedeed aan een van de voorrondes van het in Belgisch Vlaanderen beroemde David Fonds-dictee. Van het een kwam het ander. Op de website deventerdictee.nl zijn inmiddels een groot aantal (oefen)dictees van hem verzameld en eerder dit jaar solliciteerde hij bij de koningin als corrector ‘vooraf’ van de Troonrede. In de Provinciale Zeeuwsche Courant (PZC) vertelde hij als oud-wethouder ‘over voldoende politieke ervaring te beschikken om de Troonrede met de juiste feeling te corrigeren’. Leentfaar zei ook zichzelf te beschouwen als ‘de top drie van de Nederlandse dicteespecialisten’.

Wat moet je doen om een dictee te winnen, is natuurlijk de hamvraag voor potentiële ‘dicteecrashers’. Naast het dagelijks screenen van de Van Dale, zijn Leentfaars tips: veel oefendictees maken, zelf ook dictees samenstellen en invuldictees maken. ‘Die invuldictees hebben als extra voordeel dat je niet de hele zin op hoeft te schrijven en dus minder snel schrijfkramp krijgt.’ En dan maar hopen dat het dictee goed wordt voorgelezen. ‘De organisatie van het UvA HvA-dictee was prima hoor en u kunt gerust aannemen dat ik daar kijk op heb. Over het algemeen las Aaf het dictee prima voor, al ging er bij het woord “élégance” iets mis. Want als je dat voorleest als “é-luh-gance”, dan wordt er dus snel een accent aigu (een streepje naar rechts) vergeten.’

Student rechten, psychologie, filosofie en wiskunde Vincent de Haan – hij doet volgens zijn eigen website vier opleidingen en besloot eerder dit jaar wegens een teveel aan vrije tijd ‘elke week een boek te lezen’ – schreef het woord ‘feeëriek’ zo fout als je het maar kunt schrijven, vertelt Kuiken. ‘Hij schreef het woord als “veheriek”, maar dat werd door de student-correctoren over het hoofd gezien. Daarom kwam hij uit op 18 fouten, evenveel als Jur. We hadden dus twee winnaars onder de studenten. Toen heb ik het dictee van Vincent een extra keer zelf nagekeken en zag dat er een fout was blijven staan. Hoe de correctoren zo’n grote fout over het hoofd konden zien weet ik ook niet.’

Discussie
Het UvA HvA-dictee, dat gisteravond werd voorgelezen door Volkskrant-columnist Aaf Brandt Corstius die het dictee ook had samengesteld, bevatte zeven alinea’s met allerhande moeilijke onderwijs – en onderzoekswoorden. Elke alinea werd na afloop van het dictee door een groepje studenten nagekeken waarbij ze van de jury een correctiesleutel hadden gekregen met de juiste spelling. ‘Veheriek’ (sic) werd door de correctoren over het hoofd gezien, over twee andere woorden ontstond achteraf gedoe.

‘Het ging om de woorden “discipline-overstijgend” en “research-intensief”, zegt Kuiken. ‘In de tekst van Aaf stonden deze woorden met een verbindingsstreepje. Niet fout, maar vanwege de zogenoemde “klinkerbotsing” zou je de woorden echter ook zonder verbindingsstreepje kunnen schrijven.’ De uiteindelijke winnaar, Rein Leentfaar uit het Zeeuwse Breskens, ging hierover met de jury in discussie omdat hij de woorden zonder streepje had geschreven. Hij won met vijf fouten, maar claimde er maar drie te hebben. ‘Voor het eindresultaat maakt dat verschil niet uit,’ zegt Kuiken.

Gedoe
Over de deelname van Rein Leentfaar ontstond ook nog eens gedoe omdat hij helemaal niet mee had mogen doen, want hij is noch aan de UvA noch aan de HvA verbonden. Zelf zegt hij zich gewoon via het digitale aanmeldingsformulier te hebben aangemeld. ‘Dat klopt, daar hadden we aanvankelijk een fout in gemaakt,’ zegt UvA-HvA dictee-woordvoerster Suzanne Okkes ‘Mensen konden zich aanmelden als UvA-medewerker of student of als HvA-medewerker of student, maar aanvankelijk was er ook de optie “Gast”. Daar zijn we later op geattendeerd, maar toen was het al te laat: Leentfaar had zich al aangemeld en is er ook niet uit gezeefd. Ik weet niet wiens fout dit was. Van ons allemaal, zullen we maar zeggen.’

Tot overmaat van ramp was Leentfaar ook nog tussen de prominenten gaan zitten (met groene sticker op de revers), maar geen mens had in de gaten dat hij geen prominent was, hooguit een ‘dictee-prominent’, want Leentfaar heeft de afgelopen jaren aan ongeveer 180 dictees in binnen- en buitenland meegedaan. Ook uit Bussum deed een illegale dicteeschrijver mee: Bert Jansen. Hij deed het ook niet slecht met tien fout en deed ook mee als ‘prominent’.

Rein Leentfaar en Bert Jansen werden beiden gediskwalificeerd omdat ze niet hadden mogen meedoen aan het dictee. De echte winnaars (verdeeld over vier categorieën) wonnen ieder een e-reader. Maar omdat ze zo hun best hadden gedaan en helemaal naar Amsterdam waren gekomen, krijgen Leentfaar en Jansen ook een e-reader. ‘Die moeten we wel extra bestellen,’ zegt Okkes. ‘De kosten vallen mee hoor, 139 euro per reader.’

Over de uitslag van de ‘gerenommeerde’ Amsterdammers die meededen, onder wie Job Cohen en Mieke van der Weij, wordt officieel niet gecorrespondeerd. ‘Maar Cohen en Van der Weij hadden beide had rond de 37 fouten,’  zegt jurylid Kuiken.

Zie hier voor het door Aaf Brandt Corstius samengestelde en voorgelezen dictee.

‘Het gaat hartstikke moeilijk worden,’ zegt Aaf. ‘Ik ga veel moeilijke woorden en ingewikkelde onderwijstermen gebruiken. Het dictee zal bestaan uit tien zinnen die samen een verhaal vormen, ik denk over een eerstejaarsstudent, of 1^e jaars student, of eerste jaarsstudent of eerste-jaarsstudent of 1^e jaarsstudent. Zie er maar eens uit te komen hoe je die term spelt.’

Aaf, afgestudeerd vertaalwetenschapper aan de UvA, zal tijdens het dictee precies zo te werk gaan als presentator Philip Freriks van het échte Groot Dictee, dat dit jaar plaatsvindt op 12 december. Daarvoor worden deze week de voorrondes gehouden. Het ‘echte’ dictee wordt gemaakt door schrijver en UvA-alumnus Adriaan van Dis. Aaf: ‘Net als Van Dis maak ik tien zinnen. Die lees ik eerst allemaal achter elkaar voor en daarna in stukjes. Ik ga heel goed oefenen, niet alleen in voorlezen, maar ook in schrijven want ik doe dit jaar zelf als “prominent” deelnemer mee aan het Groot Dictee. Ik ben me echt aan het verdiepen in spelling.’

De deelnemers aan het UvA-HvA-dictee worden in drie groepen ingedeeld: studenten; wetenschappelijk en onderwijzend personeel; en ondersteunend en beheerspersoneel. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen de instellingen: UvA- en HvA-deelnemers worden gemengd. Daarnaast is er een vierde groep, bestaande uit prominente Amsterdammers die ieder op hun eigen manier gelieerd zijn aan Amsterdam, de UvA en/of de HvA. Zij worden uitgenodigd om deel te nemen en hoeven zich niet aan te melden. De beste speller per groep ontvangt een e-reader. De jury staat onder voorzitterschap van collegevoorzitter Louise Gunning.

UvA-mensen kijken hier voor info en aanmelding (intranet). HvA-mensen kijken hier voor informatie en aanmelding (openbaar).

Daarmee combineerde hij zijn eigen lol en kennis in het maken van spellen – Dormans promoveerde aan de UvA op het verbeteren van spelstructuren – met het politieke interesse van zijn vriendin Marije van Dodeweerd, die aan de UvA politicologie studeerde. De twee brachten het kaartspel in eigen beheer uit, en verkochten genoeg exemplaren om de productiekosten terug te verdienen.

Doel van het kaartspel is zoveel mogelijk zetels te halen. Dit doe je door een lijst op te stellen met kandidaten en een lijsttrekker. In de oorlog die campagne heet zijn steeds vijf politieke thema’s in het nieuws, zoals Europa, de hypotheekrenteaftrek of immigratie. Iedere kandidaat op de lijst heeft naar gelang zijn karakter een andere score op een thema. Je verhoogt je score door het nieuws zo te beïnvloeden dat het de thema’s bevat waarop jouw politici scoren. Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door kaarten te trekken die een thema toevoegen of verwijderen, of door met modder te gooien naar concurrerende politici. Zodra een politicus met modder is geraakt, moet zijn kaart worden omgedraaid en zie je de ware aard van de politicus. Het spreekt voor zich dat die kant – de ware aard van de politicus – minder fraai is dan de voorkant doet vermoeden.

In het spel zet je alle truuks in die een echte campagne ook kent: je kunt de tegenstander demoniseren, lijken uit de kast halen of met modder gooien, maar ook met een bonuskaart 100 Hyvesvrienden inzetten of je vriendjes op mediaredacties voor je laten werken.

Dormans heeft de politici in het spel bewust geen naam gegeven. Hoewel de goede verstaander er de gezichten uit de situatie van 2010 bij zal kunnen noemen, zijn de kandidaten anonieme karikaturen zoals de stroman, de discipel, de oproerkraaier, de hemelbestormer, de salonsocialist of de fatsoensrakker. Daardoor houdt het spel volgens Dormans een zekere actuele waarde: ‘In twee jaar tijd zijn de poppetjes misschien veranderd, maar de grote thema’s, de karakters en de listen uit de politiek blijven grotendeels hetzelfde. Dat circus herhaalt zich steeds.’ Daarmee kent het spel een ondertoon van maatschappijkritiek, al moet dat volgens Dormans niet te zwaar worden opgevat. ’Het spel is vooral gebaseerd op satire en ironie, veel wijzer word je er niet van. Eerder cynischer.’

Campagne: een politiek spelletje is voor een zacht prijsje te koop via deze website, maar Foliaweb mag ook een aantal spellen weggeven. Wil jij je eigen vuile en listige campagne voeren? Mail dan naar web@folia.nl

De wanprestaties van de nationale selectie tijdens het Europees Kampioenschap voetbal zorgden ervoor dat Van Marwijk zijn werk niet meer voort kon zetten. Maar ondanks de slechte resultaten van de afgelopen tijd, heeft Van Marwijk tijdens zijn periode als bondscoach veel bereikt. Om de tweede plaats op het Wereld Kampioenschap voetbal in 2010 maar even te noemen.

‘Daar mag Bert best  voor bedankt worden,’ zegt Gorter. ‘Het is typisch Nederlands om iemands goede prestaties te vergeten zodra het even minder gaat.’ De voormalige bondscoach mag van Gorter daarom niet zomaar via de achterdeur verdwijnen. Met de petitie wil Gorter een miljoen handtekeningen verzamelen. ‘Die wil ik dan aan hem overhandigen.’

Gorter roept iedereen op Bert te bedanken. Dat kan op petities.nl.