Postzegels

‘Wetenschap is natuurkunde of postzegels verzamelen.’ Dat waren de gevleugelde woorden van de fysicus Ernest Rutherford die een eeuw geleden de atoomkern ontdekte.

Rutherfords beledigde niet alleen alle andere wetenschappers, hij schoffeerde ook de postzegelverzamelaars. Opvallend was het een wiskundige die mij hierop moest wijzen. Hij was als jongetje met postzegels verzamelen begonnen en had na een lange analyse zijn onderwerp bepaald: Tasmanië – vanuit westers perspectief zo’n beetje het verst weg gelegen en klein genoeg om de verzameling zo compleet mogelijk te maken.

Mijn collega was door de jaren heen blijven verzamelen tot zijn collectie zo waardevol werd dat hij er een huis van kon kopen. Bij die verkoop kwam een bijzonder stuk naar boven. Een brief uit 1843, verstuurd vanuit Ierland en gericht aan ene Mary Walsh, een gevangene in het beruchte Van Diemensland. Australië was in die tijd vooral een bestemming voor veroordeelden uit het Britse rijk en op Tasmanië lag een gevreesde vrouwenkolonie.

Velen van deze ongelukkige zielen waren arm en jong. Het kleinste vergrijp was genoeg om jarenlang verbannen te worden. Zo ook Mary. Ze was dertig jaar, had drie jonge kinderen en had een stukje kasjmierwol gestolen. Voor dat vergrijp werd ze met haar jongste kind naar Tasmanië gestuurd. De brief van haar man James is hartverscheurend.  Hij mist haar verschrikkelijk, heeft de andere kinderen uit huis moeten plaatsen en kan onmogelijk een reis betalen.

We weten niet of deze brief haar ooit heeft bereikt. Omdat hij nog keurig in de envelop met de waardevolle postzegel zat, is het niet waarschijnlijk. De kans dat dit jonge paar ooit nog verenigd is, lijkt nog kleiner. Maar postuum zijn Mary en James Walsh iconen van het getormenteerde verleden van dit verre eiland geworden.

En dat alles dankzij een postzegel. Rutherford kwam trouwens uit Nieuw-Zeeland.