Koopman of dominee?

Ook aan de andere kant van de oceaan is het academisch seizoen geopend. Ineens lopen veel vrolijke achttienjarigen in T-shirt, korte broek en flipflops over de campus van Princeton. Anders dan in Nederland zijn er bij de opening van het nieuwe jaar geen sprekers van buitenaf en wordt er meer aandacht besteed aan de spirituele kant van het universitaire leven. Er waren veel inspirerende, opzwepende, ontroerende, provocerende teksten, waarbij niet alleen rijkelijk werd geciteerd uit wetenschap en literatuur, maar ook uit christelijke, hindoe, humanistische, joodse, moslim en sikh bronnen. Je hoopt bij zo’n uit de hand gelopen buffet dat die arme freshmen niet te veel op hun bord scheppen.

Wat een verschil met Nederland, waar je bij de opening van het academische jaar traditiegetrouw veel donkere pakken en mantelpakjes ziet en menig boodschap over de hoofden van het publiek aan de Haagse of Brusselse politici wordt gericht. Geen wereld die zich voor je opent of grenzeloze ontplooiing, maar procenten bbp, langstudeerboetes en topsectoren.

Er is een mooie parallel met de landelijke verkiezingen die nu in beide landen woeden. Ook die verschillen hemelsbreed. Amerikaanse politici grossieren in clichématige algemeenheden over de ware volksaard en serveren brokken levensfilosofie zonder enige concrete inhoud. Het kan allemaal zo op een tafelkleedje worden geborduurd of op een Delfts tegeltje worden geschilderd.

Daarentegen laat de Nederlandse politiek alles keihard doorrekenen door het CPB. Lijsttrekkers kunnen struikelen over 0,1 procent minder economische groei of een extra bijdrage van vijftig euro in 2017. Geen tegeltjeswijsheden, maar spreadsheets bepalen de programma’s van de meeste (redelijke) partijen. Heerlijk concreet, maar raakt het ons ook?

Koopman-dominee, dat was vroeger de definitie van de Nederlander. Achteraf gezien was dat nog niet zo’n slechte combinatie. Vandaag de dag lijkt tussen de twee beroepen een brede oceaan te liggen. ||| Robbert Dijkgraaf